ESF’larni xavf darajasi boʻyicha baholash: 2026-yildan buxgalter nimani bilishi kerak
2026-yil 1-yanvardan har bir elektron hisobvaraq-faktura (ESF) rasmiylashtirilganda avtomatik tahlil qilinadi va unga xavf darajasi beriladi. Bu QQS hisobiga bevosita taʼsir qiladi. Quyida rasmiy manbalarda tasdiqlangan qoidalar.
Huquqiy asos
Qoida Prezidentning 2025-yil 4-sentyabrdagi PF-153-son Farmonining 4-bandida belgilangan. Farmon asosan qishloq xoʻjaligida QQSni hisoblashning soddalashtirilgan tartibiga bagʻishlangan, ESF’lar boʻyicha qoida esa uning bir qismi. Soliq qoʻmitasi 2026-yil 1-yanvardan Xalqaro valyuta jamgʻarmasi ekspertlari bilan birga ESF’larni xavf darajasiga qarab real vaqt rejimida avtomatlashtirilgan tahlil qilishni joriy etadi.
Qanday ishlaydi
Har bir ESF rasmiylashtirilayotganda tahlil qilinadi va xavf darajasi aniqlanadi. Xavf yuqori boʻlsa, yetkazib beruvchining holati xaridorga koʻrsatiladi — xaridor bitimdan oldin soliq oqibatlarini baholashi mumkin.
Spot.uz maʼlumotiga koʻra, xavf belgisini ESF yuboruvchi ham, oluvchi ham shaxsiy kabinetda koʻradi. Tizim 2025-yil 22-dekabrdan sinov rejimida ishlay boshladi, 2026-yil 1-yanvargacha oqibatlarsiz (Buxgalter.uz).
Yuqori xavfli ESF va QQS
Yuqori xavf darajasidagi elektron hisobvaraq-fakturalar boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi sotuvchi (yetkazib beruvchi) yoki xaridor (buyurtmachi) tomonidan byudjetga toʻliq toʻlangandan keyin hisobga olinadi.
Buxgalter.uz maʼlumotiga koʻra, bu qoida Soliq kodeksiga ham kiritilgan (266, 266-1, 267-moddalar): yuqori xavfli hisobvaraq-faktura boʻyicha QQS, soliq toʻlangan holatlardan tashqari, hisobga olinmaydi; xaridor bu QQSni soliq agenti sifatida toʻlashi mumkin.
10 foiz chegarasi
Farmonda yuqori xavfli ESF’lar ulushi «hisobot davrida rasmiylashtirilgan jami elektron hisobvaraq-fakturalar sonining 10 foizidan oshmasligi» belgilangan. Rasmiy manbalarda bu chegaradan oshganlik uchun alohida oqibat koʻrsatilmagan, mediada esa turlicha talqin qilinmoqda — aniq tushuntirishni soliq organidan oling.
Buxgalter uchun amaliy xulosa
- Kiruvchi ESF’larning xavf belgisini shaxsiy kabinetda muntazam koʻrib boring — QQSni hisobga olish shunga bogʻliq.
- Yangi yetkazib beruvchi bilan bitimdan oldin uning holatiga eʼtibor bering.
- 1C’dagi xarid va sotuvlar ESF’lar bilan summa va QQS boʻyicha mos kelishini oy davomida tekshiring — tafovut oy oxirida emas, darhol koʻrinsin.
Topilmagan: xavf bahosiga eʼtiroz bildirish tartibi va muddatlari, Vazirlar Mahkamasining tartib haqidagi qarori rasmiy manbalarda topilmadi. Maqola maʼlumot uchun — qaror qabul qilishdan oldin lex.uz va soliq organi tushuntirishlarini tekshiring.
NeuroKey: 1C, ESF va bankni solishtirish →
Manbalar
- OʻzR Prezidentining PF-153-son Farmoni (04.09.2025), lex.uz (04.09.2025)
- Soliq qoʻmitasi: ESF’larni xavf darajasi boʻyicha avtomatik tahlil qilish (gov.uz) (15.10.2025)
- Kun.uz: 2026-yildan elektron hisobvaraq-fakturalar xavf darajasi boʻyicha avtomatik baholanadi (16.10.2025)
- Buxgalter.uz: 1-yanvardan QQS boʻyicha yangi xavf tizimi ishga tushadi (17.12.2025)
- Buxgalter.uz: SK-2026 — ESF’larni xavf darajasi boʻyicha avtomatlashtirilgan tahlil tizimi (26.12.2025)
- Spot.uz: ESF tahlili qanday ishlaydi (22.12.2025)